Anesthesiology and Pain

fa اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر ادراک درد و کیفیت زندگی افراد مبتلا به اختلال درد عصب سه قلو Effectiveness of Acceptance and commitment Therapy on pain perception and quality of life in people with Trigeminal Neuralgia مديريت درد مزمن Chronic pain managment كاربردي Applicable چکیده زمینه و هدف: اختلال درد عصب سه قلو شایع ترین اختلال عصبی صورت و به عنوان یکی از ناتوان کننده‌ترین دردهای مزمن عصبی شناخته می‌شود که به دلیل ماهیت ناتوان کننده و تاثیرگذار بر نیازها و فعالیت‌های اساسی روانی، جسمی و اجتماعی فرد و گزینه‌های درمانی محدود، چالش مهمی در علم و درمان بالینی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر ادراک درد و کیفیت زندگی افراد مبتلا به اختلال درد عصب سه‌قلو انجام شد. مواد و روش ها: پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل مبتلایان به درد عصب سه‌قلو مراجعه‌کننده به کلینیک‌های تخصصی درد و مغز و اعصاب شهر تهران در سال ۱۴۰۲ بود. ۲۴ نفر به‌صورت هدفمند انتخاب شدند و سپس به‌طور تصادفی در دو گروه 12 نفره (درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، و گروه کنترل) گمارده شدند. افراد گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای به‌صورت هفته ای یک بار، تحت درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد قرار گرفتند. افراد گروه کنترل تا زمان دوره پیگیری هیچ مداخله‌ای دریافت نکردند، اما در لیست انتظار قرار گرفتند تا پس از دوره پیگیری، برای آنها درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد اجرا شود. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه تجدیدنظر شده ادراک درد مک‌گیل، پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت – نسخه کوتاه، پرسشنامه افسردگی بک – نسخه دوم و پرسشنامه اضطراب بک بود. کلیه شرکت کنندگان پژوهش در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پس از پیگیری یک ماهه، پرسشنامه‌ها را تکمیل کردند. جهت تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل واریانس آمیخته با استفاده از نرم‌افزار SPSS-26 استفاده شد. نتایج: نتایج نشان داد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد منجر به کاهش معنادار ادراک درد و بهبود کیفیت زندگی بیماران در مراحل پس‌آزمون و پیگیری نسبت به گروه کنترل شد .(P<0.001) این یافته‌ها حاکی از اثربخشی پایدار این درمان در بهبود شاخص‌های روان‌شناختی و عملکردی بیماران مبتلا به درد عصب سه‌قلو بود. نتیجه‌گیری: با توجه به یافته های بدست آمده، درمان بر پذیرش و تعهد می‌تواند به‌عنوان یک روش درمانی مؤثر در کاهش ادراک درد و ارتقای کیفیت زندگی بیماران مبتلا به درد عصب سه‌قلو مورد استفاده قرار گیرد. تداوم اثرات این مداخله در مرحله پیگیری نشان‌دهنده ظرفیت بالای آن برای کاربرد بالینی و پژوهش‌های آینده است. Abstract Background: Trigeminal neuralgia is the most common neurological facial disorder and is recognized as one of the most disabling chronic neuropathic pain conditions. Affected individuals experience debilitating pain that leads to a deterioration of overall quality of life and psychological well-being. This study aimed to investigate the effectiveness of Acceptance and commitment Therapy on pain perception and quality of life in individuals with Trigeminal Neuralgia. Methods: The present study was a quasi-experimental design with pre-test, post-test, and follow-up stages, including a control group. The statistical population consisted of individuals with trigeminal neuralgia who attended specialized pain and neurology clinics in Tehran in 2023. 24 participants were selected by targeted sampling and randomly assigned into two groups of 12. The experimental group received Acceptance and Commitment Therapy in 8 weekly sessions of 90 minutes each. The control group received no intervention during the study period but was placed on a waiting list to receive Acceptance and Commitment Therapy after the follow-up stage. The measures included the Revised McGill Pain Questionnaire, the World Health Organization Quality of Life Questionnaire – Short Form, the Beck Depression Inventory-II, and the Beck Anxiety Inventory. All participants completed the questionnaires at three stages. Mixed analysis of variance (ANOVA) was used by SPSS-26 software. Results: The findings showed that Acceptance and Commitment Therapy led to a significant reduction in pain perception and an improvement in quality of life among patients in both the post-test and follow-up phases compared to the control group (P<0.001). These outcomes demonstrate the sustained effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy in enhancing psychological and functional indices in patients with trigeminal neuralgia. Conclusion: According to the results, Acceptance and Commitment Therapy can be considered an effective therapeutic approach for reducing pain perception and improving quality of life in patients with trigeminal neuralgia. The persistence of its effects during the follow-up phase highlights its strong potential for clinical application and future research. واژه‌های کلیدی: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد, درد عصب سه‌قلو, ادراک درد, کیفیت زندگی Keywords: Acceptance and Commitment Therapy, Trigeminal Neuralgia, Pain perception, Quality of life 67 80 http://jap.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-912-1&slc_lang=fa&sid=1 Helal Fardi هلال فردی helal.fardi@gmail.com 100319475328460020150 0009-0005-6517-8293 Yes Masters, Department of Clinical Psychology, Faculty of Education and Psychology, University of Tehran, Tehran, Iran کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Azam Noferesti اعظم نوفرستی a.noferesti@ut.ac.ir 100319475328460020151 100319475328460020151 No Assistant Professor, Department of Clinical Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran استادیار، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Hojjatollah Farahani حجت الله فراهانی h.farahani@modares.ac.ir 100319475328460020152 100319475328460020152 No Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran استادیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران