fa مقایسه اثربخشی روان‌درمانی مثبت‌گرا و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اضطراب درد، فاجعه‌پنداری درد و بهزیستی روان‌شناختی در بیماران دارای سردرد مزمن در شهر همدان مديريت درد مزمن Chronic pain managment پژوهشي Original <div>زمینه و هدف: سردرد مزمن یکی از شایع‌ترین اختلالات دردناک نورولوژیک است که تأثیرات مخربی بر کیفیت زندگی بیماران، می‌گذارد. با توجه به محدودیت‌های درمان‌های دارویی و نیاز به رویکردهای جامع‌تر، این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی روان‌درمانی مثبت‌گرا (PPT) و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT)، بر متغیرهای اضطراب درد، فاجعه‌پنداری درد و بهزیستی روان‌شناختی در بیماران مبتلا به سردرد مزمن انجام شد.</div> <div>روش‌ بررسی: پژوهش حاضر یک مطالعه ‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه، بر روی 60 بیمار مبتلا به سردرد مزمن (بر اساس معیارهای ICHD-3) بود که به صورت در دسترس از کلینیک‌های تخصصی شهر همدان انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان به صورت تصادفی به سه گروه PPT (n=20)، ACT (n=20) و گروه گواه (بدون مداخله، n=20) گمارده شدند. گروه‌های PPT و ACT هر کدام جداگانه به مدت 8 جلسه 90 دقیقه‌ای (هفته‌ای یک جلسه) تحت درمان قرار گرفتند. ابزارهای سنجش شامل پرسشنامه اضطراب درد ، مقیاس فاجعه‌پنداری درد و پرسشنامه بهزیستی روان‌شناختی بود که در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه اجرا گردید. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چند متغیره و آزمون سیداک تحلیل شدند. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 26 صورت پذیرفت.</div> <div>یافته‌ها: تحلیل نتایج نشان داد که در هر دو گروه PPT و ACT، کاهش معنی‌داری در میانگین نمرات اضطراب درد و فاجعه‌پنداری درد و افزایش معنی‌داری در بهزیستی روان‌شناختی در مراحل پس‌آزمون و پیگیری، نسبت به گروه گواه، مشاهده شد (p<0.001). همچنین، تفاوت معنی‌داری بین اثربخشی دو رویکرد PPT و ACT بر متغیرهای مورد مطالعه مشاهده نشد (p>0.05)، اگرچه روند بهبودی در هر دو گروه درمانی پایدار بود.</div> <div>نتیجه‌گیری: هر دو رویکرد روان‌درمانی مثبت‌گرا و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در کاهش اضطراب درد، فاجعه‌پنداری درد و بهبود بهزیستی روان‌شناختی بیماران مبتلا به سردرد مزمن مؤثر هستند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که تمرکز بر نقاط قوت فردی و جنبه‌های مثبت زندگی (PPT) و همچنین پذیرش تجربیات درونی ناخوشایند و تعهد به ارزش‌های شخصی (ACT)، هر دو می‌توانند به عنوان مداخلات مکمل در کنار درمان‌های استاندارد سردرد مزمن مورد استفاده قرار گیرند. با توجه به عدم تفاوت معنی‌دار بین دو رویکرد، انتخاب بین آن‌ها می‌تواند بر اساس ترجیحات بیمار و متخصص و همچنین ویژگی‌های خاص هر فرد صورت پذیرد.</div> <div></div> Background and Objective: <div>Chronic headache is one of the most common painful neurological disorders and has detrimental effects on patients&rsquo; quality of life. Given the limitations of pharmacological treatments and the need for more comprehensive approaches, the present study was conducted with the aim of comparing the effectiveness of positive psychotherapy (PPT) and acceptance and commitment therapy (ACT) on pain anxiety, pain catastrophizing, and psychological well-being in patients with chronic headache.</div> <div>Methods:</div> <div>The present study was an experimental investigation with a pretest-posttest design and a three-month follow-up conducted on 60 patients with chronic headache based on the ICHD-3 criteria, who were selected through convenience sampling from specialized clinics in the city of Hamadan. The participants were randomly assigned to three groups: PPT (n = 20), ACT (n = 20), and a control group (no intervention) (n = 20). The PPT and ACT groups each received 8 weekly sessions, lasting 90 minutes per session. The assessment instruments included the Pain Anxiety Questionnaire, the Pain Catastrophizing Scale, and the Psychological Well-Being Questionnaire, which were administered at three time points: pretest, posttest, and three-month follow-up. The data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) and the Sidak test. Data analysis was performed using SPSS version 26.</div> <div>Results:</div> <div>The results showed that in both the PPT and ACT groups, there was a significant decrease in the mean scores of pain anxiety and pain catastrophizing, as well as a significant increase in psychological well-being at the posttest and follow-up stages compared with the control group (p < 0.001). In addition, no significant difference was observed between the effectiveness of the two approaches, PPT and ACT, on the studied variables (p > 0.05), although the improvement trend in both treatment groups was stable.</div> <div>Conclusion:</div> <div>Both positive psychotherapy and acceptance and commitment therapy were effective in reducing pain anxiety and pain catastrophizing and in improving psychological well-being in patients with chronic headache. These findings indicate that focusing on individual strengths and the positive aspects of life (PPT), as well as accepting unpleasant internal experiences and committing to personal values (ACT), can both be used as complementary interventions alongside standard treatments for chronic headache. Given the absence of a significant difference between the two approaches, the choice between them may be based on the patient&rsquo;s and therapist&rsquo;s preferences, as well as the specific characteristics of each individual.</div> <div></div> <div></div> <div></div> <div></div> سردرد مزمن, روان‌درمانی مثبت‌گرا, درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد, اضطراب درد, فاجعه‌پنداری درد, بهزیستی روان‌شناختی Chronic headache, Positive psychotherapy, Acceptance and commitment therapy, Pain anxiety, Pain catastrophizing, Psychological well-being 58 69 http://jap.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-896-4&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Ebadi زهرا عبادی zahra.ebadi9412@iau.ir 100319475328460020353 0009-0005-5267-6349 No Department of Psychology, Boroujerd Branch, Islamic Azad University, Boroujerd, Iran بروجرد،دانشگاه آزاد اسلامی،بروجرد،ایران Seyedeh Hanieh Mousavi Bakhsh سیده حانیه موسوی بخش haniehmousaviiiii@gmail.com 100319475328460020354 0009-0002-5852-7975 Yes Department of Psychology, Ha.c, Islamic Azad University, Hamedan, Iran گروه علمی روان شناسی ، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران Saba Azhdari صبا اژدری sabaazh1@gmail.com 100319475328460020355 100319475328460020355 No Department of Clinical Psychology, Ha.c, Islamic Azad University, Hamedan, Iran گروه علمی روان شناسی بالینی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران